Nakasendō: Kiso Vadisi'nde Edo'nun Yürüyüş Yolu

Nagiso istasyonunda trenden indim ve peronun sonundaki merdivenleri çıktım. Kasaba aşağıda, vadi daha aşağıda; yukarıda yalnızca sedir ağaçları ve yol.

Bu yol dört yüz yıldan fazladır burada. Nakasendō, 'iç dağ yolu' olarak çevrilebilecek 中山道: Edo döneminde Kyoto ile Edo'yu birbirine bağlayan iki büyük kara yolundan biri. Öbürü, Tōkaidō, deniz kıyısını izliyordu; Nakasendō ise dağlara dalıyordu.

Bugün o dağ yolunun en iyi korunmuş parçası Kiso Vadisi'nde, Nagano ili sınırlarında duruyor.

一Altmış dokuz durak, beş yüz kilometre

Nakasendō'nun tamamı yaklaşık 530 kilometre. 1600'lerin başında Tokugawa şogunluğu bu yolu kurumsallaştırdı ve üzerine altmış dokuz 宿shuku kasabası, shukuba yerleştirdi. Her kasaba bir konaklama noktası: yolcuların geceleyeceği hanlar, atların değiştirileceği ahırlar, resmi habercilerin mühürlü mektupları devredeceği istasyonlar.

Bu yolda her sınıftan insan yürüdü. Sankin-kōtai sistemi gereği her daimyō, her feodal bey, iki yılda bir maiyetiyle birlikte Edo'ya gitmek zorundaydı. Yüzlerce kişilik kafileler bu kasabaları dolduruyordu. Ama yolun asıl sakinleri daha mütevazıydı: tüccarlar, hacılar, gezgin keşişler, haberci koşucular ve terk edilmiş köylerine dönen çiftçiler.

Bugün Nakasendō'nun büyük bölümü asfaltın, demiryolunun ya da otoyolun altında kaybolmuş. Ama Kiso Vadisi'ndeki bir avuç kasaba ve etaplarındaki taş döşeme patikalar, o eski yolun dokusunu neredeyse dokunulabilir biçimde koruyor.

二Magome'den Tsumago'ya: sekiz kilometre, dört yüz yıl

Kiso Vadisi'ndeki en bilinen yürüyüş etabı, Magome ile Tsumago arasındaki sekiz kilometrelik patika. Yolun yüksek noktası Magome Geçidi, 801 metre. Magome'den başlayıp Tsumago'ya doğru yürümek biraz daha az tırmanış demek; çoğu gezgin bu yönü seçiyor.

Yola Magome'nin üst ucundaki son evlerin arasından çıkıyorsun. İlk yarım saat asfalt ve tarla kenarı; sonra yol daralmaya, taş döşemeye dönmeye başlıyor. Sedir ve selvi ormanının içine girdiğin an şehir sesi tamamen kesiliyor. Kalan tek ses kendi adımların ve bir yerlerde akan su.

Yolun ortasında, Edo döneminde de aynı yerde duran bir dinlenme kulübesi var. Geleneksel kıyafetli bir kadın çay ve tatlı ikram ediyor; duvardaki fotoğraflar kulübenin elli yıl önceki halini gösteriyor. Çay parasını bırakıp devam ediyorsun, ama o molada bir şey değişiyor: yürüdüğün yolun bir parkur değil, gerçekten kullanılmış bir yol olduğunu hissediyorsun.

Son iki kilometre ormandan çıkıp pirinç tarlalarının arasından Tsumago'ya iniyor. Kasabanın girişinde araç trafiği kesiliyor. Ahşap evlerin kafes pencerelerinden ışık sızıyor. Burası müze değil; insanlar hâlâ bu evlerde yaşıyor.

三Tsumago: elektrik direği olmayan kasaba

Tsumago, Japonya'da koruma altına alınan ilk konaklama kasabası. 1968'de kasaba halkı üç ilke üzerinde anlaştı: satma, kiraya verme, yıkma yok. Elektrik ve telefon kabloları yeraltına alındı; dışarıdan bakınca tek bir direk göremezsin. Otomobil kasabanın içine giremiyor.

Ortaya çıkan şey, Edo dönemini canlandırmaya çalışan bir set değil, o dönemin devamı gibi duran bir sokak. İki katlı ahşap yapılar, alçak saçaklar, dar bir ana cadde. Dükkanların bazısı turistik; ama çoğu gerçek: soba satılıyor, Kiso lak işçiliğinin ürünleri diziliyor, birinin mutfağından miso kokusu geliyor.

Kasabada bir gece kalmanı öneririm. Tsumago gündüz günübirlik gezginlerle dolu; akşam altıdan sonra sokaklar boşalıyor. O saatte ahşap evlerin arasında yürümek, o kasabanın asıl yüzünü görmek demek.

四Narai: bin evlik kasaba

Kiso Vadisi'nde yürünecek tek yer Magome-Tsumago değil. Vadinin kuzeyinde, Tōkyō'ya daha yakın tarafta Narai-juku duruyor. Narai, Nakasendō'nun en zengin konaklama kasabasıydı; 'Narai senken' denirdi, 'bin evlik Narai'. Kasabanın ana sokağı yaklaşık bir kilometre uzunluğunda ve neredeyse tamamı ahşap.

Narai'nin mimari imzası dashibari-zukuri: ikinci katın birinci kattan dışarı taştığı bir yapı biçimi. Sokakta yürürken üst katlar bir tünel gibi kapanıyor. Yapıların çoğu hâlâ orijinal; 1978'den beri ulusal koruma altında.

Narai'ye gelmişken Kiso Vadisi'nin iki yiyeceğini denemeden geçme. Goheimochi: pirinçten yapılmış, şişe geçirilmiş, tatlı miso sosuyla kaplanıp közde kızartılmış küçük pideler. Sokak tezgâhlarında her yerde var.

İkincisi 蕎麦soba: Kiso Vadisi, Japonya'nın sayılı soba bölgelerinden biri. Narai'deki küçük lokantalarda soğuk zaru soba sipariş edip avluya bakan pencereden dışarı bakmak, bu kasabada yapılacak en doğru şey.

五Torii Geçidi ve aradaki yol

Narai ile bir önceki kasaba Yabuhara arasında Torii Geçidi var. Bu etap yaklaşık üç saatlik bir orman yürüyüşü; Magome-Tsumago kadar ünlü değil ama daha ıssız ve bana göre daha ödüllendirici. Yol, sedir ağaçlarının arasından geçidi aşıp Narai'ye iniyor. Yolda neredeyse kimseyle karşılaşmadım.

Bu etabın en vurucu yanı sessizlik. Magome-Tsumago'da zaman zaman karşıdan gelen yürüyüşçülerle selamlaşırsın; Torii Geçidi'nde bir saat boyunca duydukların rüzgâr, kuş ve kendi nefesinden ibaret. Geçidin tepesinde küçük bir Shinto kapısı, 鳥居torii, var; adını oradan alıyor.

六Pratik bilgi, yolun içinden

Magome-Tsumago etabı için iki kasabanın turizm ofisleri arasında bagaj taşıma servisi var. Parça başı 1.000 yen, sabah 8:30 ile 11:30 arasında bırakıyorsun, öğleden sonra karşı kasabanın ofisinden alıyorsun. Sırt çantanı bırakıp yalnızca su şişesi ve fotoğraf makinesiyle yürümek, bu patikada doğru tercih.

Ulaşım için en pratik rota: Nagoya'dan JR Chūō Hattı ile Nakatsugawa'ya gel (yaklaşık 70 dakika), oradan otobüsle Magome'ye (25 dakika). Tsumago'dan dönüşte Nagiso istasyonuna yürü (yaklaşık bir saat), oradan aynı hatla Nagoya'ya dön.

Narai'ye ulaşmak daha kolay: JR Chūō Hattı'nda kendi istasyonu var, Matsumoto'dan yaklaşık 40-50 dakika, Nagoya'dan yaklaşık iki saat. Trenden inince kasabanın ana sokağına yürümek beş dakika.

Konaklama için her üç kasabada da minshuku, aile pansiyonları var. Tsumago ve Narai'de birkaç ryokan da mevcut. Gecelik fiyatlar akşam yemeği dahil genellikle 8.000 ile 15.000 yen arasında değişiyor. Özellikle sonbahar ve ilkbahar haftasonlarında doluluk yüksek; birkaç gün önceden rezervasyon önemli.

Bu kanjilerin dördü de yol tabelalarında, istasyon isimlerinde ve haritada karşına çıkacak. 道michi tek başına 'yol' demek; Nakasendō'daki 'dō' okuması aynı kanji. 峠tōge ise Japonya'da üretilmiş bir kokuji: yama (dağ), ue (üst) ve shita (alt) birleşiminden doğmuş, Japonya'nın dağlık coğrafyasından ilham alan bir karakter. Kiso Vadisi'nde yürürken bu kanjileri tabelalardan okumak istersen, Kanji Nanji'de katmanlarına tek tek bakabilirsin.

Son bir not: Nakasendō'yu tek etapta bitirmek zorunda değilsin. Bir gün Magome-Tsumago'yu yürü, ertesi gün trene bin ve Narai'ye geç, oradan Torii Geçidi'ni dene. Kiso Vadisi'ni parça parça yürümek, aslında bu yolun tarihsel kullanımına da daha sadık: Edo döneminin yolcuları da kasabadan kasabaya, duraktan durağa ilerliyordu.

Acele eden yoktu. Bir sonraki durakta ne olduğunu merak eden vardı.

Yolda gördüğün tabeladaki 宿shuku ya da 道michi kanjisini kendin okuyabilmek istersen, Kanji Nanji'nin kanji sayfasında katmanlarına bakabilir ya da ücretsiz bir hesapla yol kanjilerine bugün başlayabilirsin.